Ingvar Kamprad, 1926 yılında güney İsveç’de dünyaya geldi. Çocukluğunu Agunnardy kasabası yakınlarındaki Elmtardy adlı bir çiftlikte geçirdi. Daha küçük yaşta bisikletiyle çevredeki komşulara kibrit satmaya başlamıştı. Kibritleri Stockholm’den ucuz bir fiyata toptan alıp onları tek tek satıyordu. Kibritleri ucuza satıyordu ama çok fazla satış yapması ona sürümden iyi para kazandırmıştı. Burada elde ettiği kârı başka ürünler satarak da kazanmaya çalıştı. Kibritten sonra balık, yılbaşı ağacı süsleri, yem ve kalemler sattı. Takvim yaprakları 1943’ü gösterdiğinde, babasının ona verdiği hediyeyi kullanarak bir şirket kurdu. Adını da kendi ismi ile büyüdüğü köyün ve mülkünün baş harflerinden oluşan IKEA (Ingvar Kamprad Elmtaryd Agunnaryd) koydu. İlk başlarda IKEA markası adı altında kalem, cüzdan, resim çerçeveleri, saatler, mücevherler ve naylon çoraplar sattı ve bu satışları uygun fiyatlarda tuttu. İki yıl sonra ise işleri iyice büyüttü ve mobilya satışına başladı. Olumlu tepkiler alıyordu ve bu hamlesiyle çizgisini genişletmişti. İlerleyen yıllarda mobilyalar için İsveç Almhult’da bir showroom açtı ve 1950’lerin başında tamamen ev mobilyalarına odaklandı. Showroom’un açılması IKEA için dönüm noktası olmuştu. Çünkü tüketiciler ilk defa mobilyaları sipariş etmeden önce onları görüp dokunabilme fırsatını elde etmişlerdi.
Ingvar Kamprad’ın daha 17 yaşında çıktığı IKEA yolculuğu bugün kendisine çok şey kazandırdı. Kamprad, 2006 yılında Forbes Dergisi’nin milyarderler listesinde 28 milyar dolarlık servetiyle dördüncü sırada yer aldı. Ama bunda hiç şüphesiz Kamprad’ın mütevaziliği ve savurgan olmayışı etkili olmuştu. Zira Kamprad, 15 yıllık bir araba kullanıyor, sadece ekonomi sınıfında uçuyor ve IKEA’daki çalışanlarına her zaman kağıdın her iki tarafını da kullanmalarını öğütlüyor.
Dünyada bulunan binlerce mağazasından sadece 5’i Türkiye’de olan IKEA Türkiye ekibi de Kamprad’ın izinden gidenlerden. Burada “fonksiyonel ürün ucuz fiyat” politikasıyla tüketicilere hitap eden şirketin ürünleri birçok Türk tüketicisinin evini süslüyor. Şirketin Türkiye operasyonu deyim yerindeyse toplumda “IKEA kültürü oluşturmayı” başardı. Ancak bu tesadüfi bir durum değil. Zira “IKEA’nın en kuvvetli yanı, son derece fonksiyonel ve akıllıca tasarımlar yapmak. Dolayısıyla IKEA hemen hemen girdiği her pazarda belirli bir süre sonra bu durumla karşılaşıyor. Hatta biz pazara girdikten sonra yerel üreticiler de bizim tarzımızdan esinleniyorlar” diyor IKEA Türkiye Genel Müdürü Fuat Atalay. Savurganlıktan uzak, tasarrufu benimseyen şirket şimdi bu vizyonunu internete taşıdı. Aralık ayında internetten satışlara başlayan şirket, şimdi tüm Türkiye’ye hitap edecek.
İnternetten satışa başladı
2005’te faaliyetlerine başlayan IKEA, şimdiye kadar İstanbul’da 2 (Ümraniye ve Bayrampaşa), İzmir, Bursa ve Ankara’da birer mağaza olmak üzere toplam 5 mağaza ile hizmet veriyor. Küçük metrekarelerde kullanışlı dekorasyon çözümleri sunan şirket mağazalarında 8 bin ürünü tüketiciyle buluşturuyor. Şirket şimdi de internetten satışa yöneldi. “Mağazalarımızın bulunmadığı illerden gelen talepleri de karşılamak amacıyla, aralık ayından itibaren internet üzerinden satış kanalımızı hayata geçirdik” diyor Fuat Atalay. Online satış kanallarını kasım ayında testten geçiren şirket, aralıkta devreye soktu. Böylece tüketiciler www.ikea.com.tr’de sergilenen ürünlerin yüzde 70’ini internet üzerinden satın alabiliyor. Şirket internet satışlarına öncelikli olarak mağazalarının bulunmadığı illerden gelen talepleri karşılamak amacıyla ağırlık verecek. Ancak IKEA, orta vadede internet satış kanalını mağazalarının bulunduğu şehirlerde de başlatmayı hedefliyor. Şimdiye kadar en çok sipariş veren iller Antalya, Muğla, Samsun ve Tekirdağ oldu. Ve şirket, internet satışlarından bir hayli umutlu. Fuat Atalay, “İnternet satışlarımızın, bu yıl toplam satışlarımızın yüzde 2’sine ulaşacağını tahmin ediyoruz” diyor ve ekliyor: “2011-2015 yılları arasında bu kanaldan yapılacak satış hacminin 5 katı kadar artacağını öngörüyoruz”
Kurumsal satışa ağırlık verecek
IKEA, internetin dışında diğer bir alternatif satış kanalı olan kurumsal satış faaliyetlerine de ağırlık verecek. Şirketin kurumsal satış departmanı orta ve küçük ölçekli işletmelere dekorasyon çözümleri sunacak ve onlar adına işyeri alışverişlerinde tüm satın alma sürecini de yönetecek. Ofis, butik otel, anaokulu ve restoran gibi birçok işletmeye dekorasyon hizmeti veren şirket, şimdiye kadar yaklaşık 5 bin işletmeye dekorasyon konusunda danışmanlık yaptı.
IKEA bunun meyvelerini de alıyor. Zira şirketin her yıl büyüyen kurumsal satışı bu yıl 2010’a göre yaklaşık yüzde 30 büyüme gösterdi. Buna ek olarak 2011’in ekim ayında kurumsal müşterilerinin iş yeri alışverişlerinde kullanabilecekleri IKEA Kurumsal Kartı hayata geçirdi. “Bu kart ile mağazalarımızın bulunduğu illere ilave olarak diğer şehirlerdeki müşterilerimiz de iş yeri alışverişlerinde indirim, ürünlerinin toplanması, şehir içi nakliye hizmetinde indirimler ve iş yeri dekorasyonu için iç mimari planlama desteği gibi bir çok avantaja sahip oluyorlar” diyor Fuat Atalay.
Hedefler büyük
Tüm bu dinamikleri arkasına alan şirketin hedefleri de büyük. IKEA gelecek 5 yılda her birinin büyüklüğü ortalama 30 bin metrekareyi bulan 3 yeni mağaza yatırımı yapmayı planlıyor. Şirket şu anda bunun için fizibilite çalışmaları yapıyor. Şirket en son geçen Haziran ayında Ankara Anatolium Alışveriş Parkı bünyesinde yer alan IKEA mağazasını Alışveriş Parkı ile entegre bir konseptle müşterilerinin hizmetine açtı. Şirketin bundan sonraki planları içerisinde IKEA markasını çevreci bir anlayışla geliştirmeyi planladığı Anatolium Alışveriş Parkı konsepti ile birlikte büyütme hedefi var. Şirket bu hedeflere Türk tüketicisine, mümkün olabilecek en düşük fiyatları sunarak ulaşmak istiyor. Bu sebeple 2012 katalog fiyatlarını enflasyon rakamının da altında belirledi.
Türk ihracatına katkı
IKEA Türkiye’deki büyüme, Türkiye’den yapılan ihracata da katkı sağlıyor. Çünkü IKEA, faaliyette bulunduğu coğrafyalarda 55 ülkede bin 700’ü aşkın büyük ve orta ölçekli üretici ve 20 bin alt tedarikçi ile çalışıyor. Şirket Türkiye’deki yerel üreticilerle de üretimi teşvik etmek için çalışıyor. 6 yıl önce Uluslararası IKEA kanalıyla Türkiye’den yapılan ihracat miktarı 200 milyon dolar civarındayken, 2011 yılı itibariyle bu rakam yaklaşık 500 milyon dolara ulaştı. Önümüzdeki 5 yılda grubun Türkiye’den alımlarını 2 katına yakın artırarak yıllık bazda 900 milyon dolar hedefine ulaşması planlanıyor. IKEA’nın ülke ekonomisine katkı sağlamak amacıyla yürütmekte olduğu bir diğer çalışması ise yerel tedarik ağının güçlendirilmesi. Şirket, Türk üreticisinin imalat kapasitesini değerlendirerek, bir takım mobilya ve ev aksesuarlarının Türkiye’de daha fazla üretilmesini sağlamak için çalışıyor. Bu kapsamda ürün gamlarındaki yerli üretim ürün sayısını artırmak için, uluslararası IKEA grubuyla birlikte başlatılan çalışmalarda ciddi ilerlemeler sağlandı. Bazı ürünler test süreçlerine girdi ve çok yakın bir dönemde bu konuda önemli sonuçlara ulaşılması planlanıyor. Bu yolla daha fazla sayıda yerli üretici, hem Türkiye’deki mağazalara, hem de önümüzdeki dönemde rekabetçi bir fiyat sunabildikleri ölçüde dünyanın farklı bölgelerinde faaliyet gösteren 330’un üzerindeki IKEA mağazalarına da ürün tedarik edebilecek.
İstihdama katkı
7 yıla yakın bir süredir Türkiye pazarında faaliyet gösteren IKEA, istihdama da büyük katkı sağlıyor. Şirketin doğrudan ve dolaylı yoldan sağladığı istihdam sayısı son açılan IKEA Ankara mağazası ile birlikte 2 bin 500 kişiye ulaştı. Şirketin perakende sektörünün geneli değerlendirildiğinde çalışan sirkülasyonu da oldukça düşük.
IKEA’nın Türkiye’deki şube sayısı
İstanbul: 2
Bursa: 1
Ankara: 1
İzmir: 1
Sümeyye Dalkılınç
