Karadeniz’in başkentidir Trabzon. İpekyolu’nun gözde kenti tarihi, yeşili, denizi ve elbette insanlarıyla ayrı bir değer Türkiye için. Fatih Sultan Mehmet’in fethedip Osmanlı topraklarına kattığı, Yavuz Sultan Selim’in valilik yaptığı, Kanuni Sultan Süleyman’ın doğduğu Trabzon’un gelişimindeki en büyük engel olan çarpık kentleşme sorununun kentsel dönüşümle çözülmesi hedefleniyor.
Trabzon’da hala devam eden kentsel dönüşüm 2004 yılında Başbakanlık Toplu Konut İdaresi (TOKİ) ve Trabzon Belediyesi’nin işbirliği ile başladı. Bu kapsamda Trabzon’da Zağnos Vadisi, Tabakhane Vadisi, Ayasofya Müzesi çevresinde kentsel dönüşüm projeleri birer birer hayata geçirilmek üzere planlandı. Çömlekçi’de yapılacak kentsel dönüşüm için proje çalışmaları tamamlanma aşamasına geldi. Belediye Hizmet Binası ile Valilik arasında itfaiye kavşağına kadar yapılacak Narlıbahçe Kentsel Dönüşüm Projesi’nin gerçekleştirilmesi için TOKİ ile protokol imzalandı.
Zağnos Vadisi’nde dönüşüm devam ediyor
Trabzon Belediye Başkanı Dr. Orhan Fevzi Gümrükçüoğlu Zağnos Vadisi’nde birinci etap kentsel dönüşüm projesinin kendilerinden önce başlatılıp bitirildiğini, ikinci etabı ise kendilerinin tamamladığını belirtiyor. Proje kapsamında ayrıca Bahçecik’e çıkan yol ve 354 konut yapımına kapsayan inşaat çalışmalarının da tamamlandığını dile getiren Gümrükçüoğlu, Kahramanmaraş Caddesi ile Zağnos Köprüsü arasında yer alan üçüncü etap projesi için kamulaştırma ve yıkım çalışmaları tamamlanırken, rekreasyon düzenleme çalışmalarının devam ettiğini dile getiriyor. Zağnos Vadisi’nde dördüncü etap için hak sahipleri ile görüşmelere başlandığını belirten Gümrükçüoğlu, Kahramanmaraş Caddesi ile Devlet sahil yolu arasını kapsayan dördüncü etapta anlaşma sağlanan vatandaşlara paralarının ödenmeye başlandığının da altını çiziyor. İkinci etap hak sahiplerine 121 milyon 603 bin TL para ödendiğini belirten Gümrükçüoğlu, “Projede dördüncü etabının da tamamlanmasıyla birlikte adeta kentin nefes boruları açılacak ve Trabzon yeni yaşam alanları kazanacak. Proje kapsamında ayrıca Bahçecik Mehmet Akif Ersoy Camii’nin çevresindeki binaların yıkımı devam ediyor” diye konuşuyor.
Tabakhane’de yıkımlar başladı
Zağnos Vadisi Kentsel Dönüşüm projesinden sonra Tabakhane Vadisi Kentsel Dönüşüm Projesi’ne de başlandı. Proje kapsamında 685 binanın yıkılacağını dile getiren Gümrükçüoğlu, yapılan görüşmeler neticesinde şu ana kadar 2 bin 245 hak sahibi ile anlaşmaya varıldığını söylüyor. Hak sahiplerinden 265’i Bahçecik’te yapılacak olan konutlardan satın alma yolunu tercih ederken, bin 980 hak sahibinin ise kamulaştırma ücreti almayı tercih ettiğini belirten Gümrükçüoğlu, kamulaştırma ücreti olarak hak sahiplerine bugüne kadar yaklaşık 40 milyon TL para ödendiğini söylüyor.
Ayasofya’nın tarihi kimliği ortaya çıkıyor
Ayasofya Müzesi’nin tarihi kimliğini ortaya çıkartmak için TOKİ ile birlikte sürdürülen Ayasofya kentsel dönüşüm projesi için hak sahiplerine 32 bin 243 TL ödeme yapıldığını belirten Gümrükçüoğlu’nun Emlak Rotası’na verdiği bilgiye göre 44 binanın yıkılacağı proje kapsamında şimdiye kadar anlaşma sağlanan 35 binanın yıkımı gerçekleştirildi. Buna karşın bazı binaların kamulaştırılması için hukuki süreci devam etmekte ve bu süreçte ilgili alanlar için peyzaj projesi yapılarak ihale aşamasına gelinmiş durumda.
Çömlekçi’de dönüşüm tamamlanıyor
Trabzon Belediyesi’nin en önemli projelerinden biri olan Çömlekçi’de kentsel dönüşüm projesinde fizibilite çalışmaları tamamlandı. “Proje ile ilgili Gayrimenkul değerleme çalışmaları bitirilme aşamasına geldi” diyen Gümrükçüoğlu’na göre projede 8 bina sahibi ile anlaşmaya varılarak hak sahiplerine 71 bin TL para ödendi.
Narlıbahçe’de bina tespitleri yapıldı
Belediye hizmet binası ile Valilik ve İtfaiye Kavşağı arasında yapılacak Narlıbahçe kentsel dönüşüm projesi kapsamında binaların tespit çalışmaları tamamlandı. Bina tespit çalışmalarından sonra gerçekleştirilecek olan gayrimenkul değerleme çalışmalarının da altyapısı oluşturuldu. Gümrükçüoğlu’nun verdiği bilgilere göre Narlıbahçe kentsel dönüşümü çalışmaları, Çömlekçi kentsel dönüşüm projesinin hazırlanmasında olduğu gibi basamak basamak yapılacak.
Ortahisar projesi onaylandı
Ortahisar Mahallesi, Trabzon’un en eski yerleşim alanlarından biri olmasının yanında bu tarihi yapısını günümüze kadar da taşıyabilmesi ile ayrı bir öneme sahip. Trabzon Belediyesi, Trabzon’un önemli tarihi merkezlerinden biri olan Ortahisar Mahallesi’ni tarih, turizm ve alışveriş merkezi yapmak için Trabzon Valiliği ve TOKİ ile ortak çalışma başlattı. İlk adım olarak mimar ve mühendislerden oluşan 20 kişilik grup tarihi binaların rölöve ve avan proje çalışmalarını tamamladı. Hazırlanan projenin Bakanlar Kurulu tarafından onaylandığını belirten Gümrükçüoğlu, “Ortahisar ve Pazarkapı mahallerini kapsayan Koruma İmar Planı sınırları içerisinde kalan tarihi mekânda yapılacak olan kentsel yenileme ve canlandırma çalışmaları ile bu alan Trabzon’un turizm ve kültür merkezlerinden biri haline getirilecek” şeklinde konuşuyor. Rölöve çalışmaları bittiğinde Ortahisar Mahallesi’nde butik oteller, lokantalar, yerel el sanatlarının sergilendiği ve üretildiği iş yerleri bulunacak.
Dönüşüm değişim olmamalı
Trabzon Mimarlar Odası Başkanı mimar Salih Akyüz, tüm Türkiye’de çalışmaları devam eden kentsel dönüşüm için “Dönüşümün değişim olmamasına dikkat edilmeli” diyor. Çalışmalar yapılırken bazı uygulamaların göz ardı edilmesinden yakınan Akyüz, kentlerin tarihi ve kültürel miraslarının korunmasına özen gösterilmesi gerektiğinin altını çiziyor. Her bölgenin ve her kentin kendine has tarihi, coğrafi yapısı ve iklimi olduğunu ve bu nedenle her yerde yapılacak çalışmalar için farklı yollar izlenmesi gerektiğini belirten Akyüz, “Hızlı yapalım, hemen bitsin fikrinden kurtulmalıyız. Kentin geleceğini etkileyecek bu tarz uygulamalar iyi planlanmalı ve sık dokunmalı. Aksi takdirde çalışmalar bitince eskisi daha iyiydi deriz” diyor. Akyüz, kentsel dönüşümün yapıldığı yerlerin boşaltılan yerler değil, insanların kullanabildiği yerler olması gerektiğini dile getiriyor.
4 bin yıllık tarihi bir kent olan Trabzon’un Belediye Başkanı Dr. Orhan Fevzi Gümrükçüoğlu, “Sanat, spor, uygarlık ve spor kenti olan Trabzon’u gelecek kuşaklara en iyi şekilde aktarmak için kentsel dönüşüm projelerine önem veriyoruz” diyor. Özellikle Zağnos ve Tabakhane Vadileri kentsel dönüşüm projelerinin bitirilmesiyle kentin iki önemli vadisini tekrar eski kimliğine kavuşturacağını belirten Gümrükçüoğlu, çarpık yapılaşmadan önce mandalina, portakal, nar ve incir bahçesi olan bu iki önemli vadinin Trabzon’un nefes boruları olduğunu ve dönüşümlerin tamamlanmasıyla kentin nefes borularının da açılmış olacağını dile getiriyor. Gümrükçüoğlu, Çömlekçi, Ayasofya, Ortahisar ve Narlıbahçe kentsel dönüşüm projelerinin hayata geçirilmesiyle Trabzon’da çarpık yapılaşmanın önemli oranda ortadan kalkacağını ifade ediyor.
Gülistan Alagöz
